Tavuk Gübresi Nasıl Kullanılır
Tavuk gübresi, ev bahçesinde kullanabileceğiniz en güçlü organik besin kaynaklarından biridir. Sığır veya koyun gübresine kıyasla azot, fosfor ve kalsiyum açısından belirgin biçimde zengindir. Bu güç, doğru kullanıldığında hızlı ve görünür bir sonuç verir; yanlış kullanıldığında ise kök yakmaya, tohum çimlenmesinin durmasına ve toprakta tuz birikimine yol açar. Aradaki fark, gübrenin ne kadar olgunlaştığı ve hangi miktarda verildiğidir.
Taze ve Olgunlaşmış Tavuk Gübresi Arasındaki Fark
Taze tavuk gübresinde azotun büyük bölümü amonyak formundadır. Bu form bitki köküyle doğrudan temas ettiğinde dokuyu tahriş eder; kısa sürede havaya karışarak da kaybolur. Ayrıca taze gübre, altlık malzemesiyle birlikte toprağa girdiğinde ayrışma sırasında geçici azot açlığı yaratabilir.
Olgunlaşmış gübre ise en az birkaç ay bekletilmiş, koyu renkli, ufalanan, keskin amonyak kokusu kalmamış haldedir. Toprak kokusuna yaklaşmışsa hazır demektir. Aşağıdaki tablo iki formun kullanım mantığını özetler.
| Özellik | Taze gübre | Olgunlaşmış gübre |
|---|---|---|
| Uygulama zamanı | Sonbahar, boş tarhlara | Ekim/dikim öncesi veya sezon içinde |
| Bekleme süresi | Toprakta en az 3-4 ay | 2-3 hafta yeterli |
| Yaklaşık miktar | 1-2 kg/m² | 2-4 kg/m² |
| Kök yakma riski | Yüksek | Düşük |
Adım Adım Uygulama
- Gübrenin durumunu değerlendirin. Bir avuç alıp koklayın. Burnu yakan amonyak kokusu varsa gübre hâlâ tazedir ve doğrudan bitki dibine gitmemelidir. Beyazımsı ürik asit topakları görünüyorsa aynı şey geçerlidir.
- Taze gübreyi olgunlaştırın. Tavuk gübresi tek başına yığıldığında sıkışır ve kokar. Yanına kuru saman, talaş, kuru yaprak veya karton gibi karbonlu malzeme ekleyin; kabaca bir ölçü gübreye iki-üç ölçü kuru malzeme iyi bir orandır. Yığını nemli tutun, üç haftada bir havalandırarak karıştırın. Evde kompost yapma alışkanlığınız varsa tavuk gübresini kompost yığınının azot kaynağı olarak da kullanabilirsiniz; ayrışmayı belirgin biçimde hızlandırır.
- Doğru mevsimi seçin. Taze gübre için en güvenli zaman sonbahardır. Hasadı biten tarhlara serpip 10-15 cm derinliğe karıştırın; kış boyunca ayrışır, ilkbaharda toprak ekime hazır olur. Olgunlaşmış gübre ise dikimden iki-üç hafta önce verilebilir.
- Miktarı ölçün. Ev bahçesinde göz kararı verilen gübre çoğu zaman fazla kaçar. Olgunlaşmış gübre için metrekareye 2-4 kg, yani yaklaşık bir kova, yeterlidir. Ticari granül tavuk gübresi kullanıyorsanız metrekareye 100-200 gram bandında kalın.
- Toprağa karıştırın, yüzeyde bırakmayın. Yüzeyde kalan gübrenin azotu buharlaşır, ayrıca sinek çeker. Tırmık veya çapayla üst 10-15 cm'e homojen biçimde yedirin. Bahçe toprağını hazırlarken bunu tek işlemde halletmek en pratiği olur.
- Sulayın ve bekleyin. Uygulamadan sonra iyi bir sulama, besinlerin toprak zerrelerine tutunmasını sağlar. Fide dikimi için birkaç hafta bekleyin. Bitkiye doğru su verme alışkanlığı bu dönemde özellikle önemlidir; kuru toprakta ayrışma durur.
- Sezon içinde sıvı takviye yapın. Bir kova suya bir avuç olgunlaşmış tavuk gübresi koyup 7-10 gün bekletin, süzün ve açık çay renginde olana kadar seyreltin. Bu çözeltiyi bitki dibine, yapraklara değdirmeden verin. Domates, biber, kabak ve lahanagiller iyi yanıt verir.
- Yenen ürünlerde hasat aralığına dikkat edin. Taze gübre uygulanan alanda toprakla temas eden marul, maydanoz, turp gibi ürünleri en az üç-dört ay geçmeden hasat etmeyin. Yaprak sebzeleri hasattan hemen önce sıvı gübreyle beslemekten de kaçının.
Hangi Bitkiler Sever, Hangileri Sevmez
- İyi yanıt verenler: Lahana, karnabahar, pırasa, ıspanak, mısır, kabakgiller, domates ve biber gibi çok besin tüketen türler.
- Ölçülü verilmesi gerekenler: Havuç, pastırnak gibi kök sebzeler. Fazla azot kökün çatallanmasına yol açar; bunlara bir önceki sezon gübrelenmiş tarhı ayırın.
- Kaçınılması gerekenler: Baklagiller kendi azotunu bağlar, ek azota ihtiyaç duymaz. Ortanca, açelya, yaban mersini gibi asit seven bitkiler de tavuk gübresinin kireç içeriğinden hoşlanmaz.